هجدهمين دوره مسابقات جام جهانی فوتبال از روز نهم ژوئن 2006 در آلمان برگزار می شود و برای يک ماه مرکز توجه تمام فوتبال دوستان جهان خواهد بود.
جام جهانی فوتبال که هر چهار سال يک بار برگزار می شود مهمترين رويداد جهانی در اين رشته ورزشی است که ده ها ميليون نفر را در سراسر جهان برای مدت يک ماه مشغول می کند.
با آنکه فدراسيون جهانی فوتبال، فيفا، در سال 1904 تاسيس شد اما نخستين جام جهانی 26 سال بعد برگزار شد. فيفا در 28 مه سال 1928 در نشست سالانه خود در آمستردام خبر از برگزاری تورنمنتی داد که تمام اعضای اين فدراسيون می توانند در آن شرکت داشته باشند.
برگزاری جام جهانی طرحی بود که ژول ريمه فرانسوی، سومين رئيس فيفا، سالها در ذهن خود می پروراند. پيش از آن، مسابقات بين المللی فوتبال فقط به المپيک محدود می شد که عموما فوتبال زير سايه ورزشهای ديگر اين بازيها قرار می گرفت.
در سال 1929 فيفا برای برگزاری نخستين دوره جام جهانی و تعيين محل برگزاری بازيها در نشستی ديگری در بارسلون اعضای خود را گرد هم آورد.
در اين کنگره، تصميم بر آن شد که اروگوئه قهرمان فوتبال المپيک 1924، در سال بعد به مناسبت صدمين سالگرد استقلال خود، ميزبان نخستين دوره جام جهان فوتبال باشد.
1930 اوروگوئه
جام جهانی 1930 در 13 ژوئيه در مونته ويدئو آغاز شد و کمی بيش از دو هفته به طول انجاميد. نزديک به 500 هزار نفر برای ديدن اين بازيها به ورزشگاه ها رفتند.
در اين دوره بازيها فقط سيزده تيم شرکت کردند که عمده آنها را تيمهای آمريکای جنوبی تشکيل می دادند. از اروپا فقط تيمهای بلژيک، يوگسلاوی، رومانی و فرانسه توانستند در بازيها حضور يابند.
بازيها در چهار گروه مختلف برگزار شد که تيمهای ايالات متحده، آرژانتين، يوگسلاوی و اروگوئه به عنوان تيمهای نخست چهار گروه به مرحله نيمه نهايی راه يافتند.
ايالات متحده که در دوره های بعدی حضور ضعيفی در جام جهانی داشت و حتی برای بيش از 30 سال نتوانست حتی به جام جهانی راه يابد، با رسيدن به نيمه نهايی جام 1930 بهترين نتيجه را برای خود در تاريخ جام جهانی ثبت کرد.
آرژانتين مقابل آمريکا قرار گرفت و اوروگوئه به ديدار يوگسلاوی رفت که هر دو تيم آمريکای جنوبی موفق شدند با نتيجه مشابه 6 بر يک از سد حريفانشان بگذرند و به فينال بازيها راه يابند.
در بازی فينال اوروگوئه موفق شد با نتيجه پرگل 4 بر 2 همسايه خود، آرژانتين را شکست دهد و به عنوان نخستين فاتح جام جهانی نام خود را در تاريخ فوتبال جهان ثبت کند.
گيلرمو استابيله از آرژانتين با زدن 8 گل در 4 بازی بهترين گلزن اين رقابتها شد.
1934 ايتاليا
دومين دوره جام جهانی در اروپا برگزار شد به همين دليل تيمهای اروپايی ميل بيشتری برای شرکت در اين بازيها پيدا کردند. اين بازيها در دوران حکومت ديکتاتوری موسولينی برگزار شد و دولت فاشيستی ايتاليا از اين مسابقات برای اهداف سياسی خود بهره جست؛ درست همانند کاری که دو سال بعد هيتلر در المپيک مونيخ انجام داد.
پس از جام 1930 که تمام تيمهايی که خواهان شرکت در جام جهانی بودند توانستند مستقيما و بدون بازی مقدماتی در مرحله نهايی شرکت کنند، جام 1934 نخستين جامی بود که تيمها برای حضور در مرحله نهايی بازيها نياز به گذراندن مرحله مقدماتی داشتند.
تعداد تيمهای شرکت کننده در اين دوره به 16 تيم رسيد که از ميان 32 تيم حاضر در مرحله مقدماتی به بازيها راه يافتند.
با وجوديکه تعداد تيمها و بازيها نسبت به دوره پيشين بيشتر بود، اما تماشاچيان کمتری به ديدن بازيها رفتند. اين بازيها در ماه مه آغاز شد و در ژوئن خاتمه يافت.
برخلاف دوره گذشته که غالب شرکت کنندگان را تيمهای آمريکای جنوبی تشکيل می دادند، در اين دوره شرکت کنندگان اروپايی اکثريت داشتند. بجز 12 تيم اروپايی، برزيل و آرژانتين از آمريکای جنوبی و ايالات متحده از آمريکای شمالی و مرکزی جزو تيمهای حاضر در اين رقابتها بودند.
تيم شانزدهم اين بازيها مصر بود؛ نخستين کشوری که از خارج از اين دو قاره به جام جهانی راه می يافت.
با حذف تيمهای برزيل، آرژانتين، آمريکا و مصر در دور نخست که به صورت تک حذفی برگزار شد، هر هشت تيم راه يافته به به مرحله يک چهارم را تيمهايی اروپايی تشکيل می دادند.
دو تيم ايتاليا و چکسلواکی در فينال مسابقات مقابل هم قرار گرفتند که نتيجه در پايان وقت قانونی يک بر يک شد. در وقت اضافی ايتاليا موفق شد که با زدن يک گل، نخستين فاتح اروپايی جام جهانی باشد.
تيمهای آلمان و اتريش در بازی رده بندی به مقام های سوم و چهارم رسيدند.
آنجلو اسکياوو (ايتاليا)، اولدريخ نجدلی (چکسلواکی) و ادموند کونن ( آلمان) هر کدام با چهار گل زده در صدر جدول گلزنان اين دوره قرار گرفتند.
1938 فرانسه
جام جهانی 1938 يک سال پيش از جنگ جهانی دوم با حضور 15 تيم که از ميان 37 تيم به مرحله نهايی راه يافته بودند، در اوايل ژوئن در فرانسه برگزار شد.
بازهم مانند دوره گذشته اغلب تيم های شرکت کننده از اروپا بودند. نکته جالب اين بازيها اين بود که علاوه بر تيم ملی هلند، تيم "هند شرقی هلندی" (اندونزی فعلی) که مستعمره هلند به شمار می رفت نيز در بازيها حضور داشت.
اوروگوئه و آرژانتين به نشانه اعتراض بخاطر ميزبانی مجدد اروپا، از حضور در اين بازیها سر باز زدند که با اين اقدام، کار را برای تيمهای اروپايی آسان کردند.
از قاره آمريکا فقط برزيل و کوبا در اين دوره حضور داشتند که برزيل توانست تا نيمه نهايی صعود کند که در آن مرحله مغلوب ايتاليا شد.
برای نخستين بار در تاريخ جام جهانی قهرمان دوره گذشته (ايتاليا) و ميزبان بازيها (فرانسه) بدون برگزاری بازيها مقدماتی به مرحله نهايی راه يافتند.
حق حضور مستقيم که تا جام 2002 به هر دو تيم دارنده عنوان قهرمانی و ميزبان داده می شد، برای جام 2006 فقط به ميزبان مسابقات تعلق گرفت.
ايتاليا، قهرمان دوره گذشته و مجارستان در بازی فينال مقابل هم قرار گرفتند که اين بازی با نتيجه 4 بر 2 به سود ايتاليا پايان يافت. با اين ترتيب ايتاليا نخستين تيمی بود که دوبار جام را به خانه برد.
لئونيداس دا سيلوا برزيلی با 8 گل زده در 4 بازی به عنوان بهترين گلزن مسابقات معرفی شد. اين آخرين جام جهانی بود که پيش از جنگ جهانی دوم برگزار می شد که با شروع جنگ جهانی 12 سال (1938 تا 1950) وقفه بين دو دوره جام جهانی افتاد.
1950 برزيل
با آنکه جنگ جهانی دوم در سال 1945 پايان يافت اما نخستين دوره جام جهانی پس از جنگ تا سال 1950 برگزار نشد.
اين بار برزيل به عنوان دومين کشور از آمريکای جنوبی ميزبانی جام جهانی را بر عهده گرفت. برزيل که با داشتن پنج عنوان قهرمانی، پر افتخارترين تيم تاريخ جام جهانی محسوب می شود، در اين بازيها نتوانست از مزيت ميزبانی بهره جويد و حسرت بدست آوردن عنوان قهرمانی جام جهانی را تا 8 سال بعد در دل نگه داشت.
سيستم اين دوره نسبت به دوره های قبل تغيير کرده بود. در دور مقدماتی 13 تيم شرکت کننده در چهار گروه بازی کردند که تيمهای نخست گروه ها به فينال راه يافتند.
در اين مرحله چهار تيم سوئد، اوروگوئه، اسپانيا و برزيل در فينال در يک گروه قرار گرفتند که اوروگوئه با بدست آوردن بيشترين امتياز از مجموع سه بازی در صدر گروه قرار گرفت و به عنوان قهرمان اين دوره شناخته شد و تيمهای برزيل، سوئد و اسپانيا به ترتيب دوم تا چهارم شدند.
تيمهای بريتانيايی (ولز، انگلستان، ايرلند، اسکاتلند) پس از اينکه در سال 1929 به علت نپرداختن حقوق بازيکنان آماتور از فيفا اخراج شده بودند، پس از 21 سال دوباره به عضويت فيفا در آمدند. انگلستان با حضور در جام 1950 نخستين تيم بريتانيايی بود که در جام جهانی حضور می يافت.
اسکاتلند ديگر تيم بريتانيايی بود که به مرحله نهايی راه يافته بود اما مسئولان فوتبال اسکاتلند شرط ورود تيمشان را بدست آوردن عنوان قهرمانی بريتانيا اعلام کرده بودند که با شکستی که در مقابل انگلستان در مسابقات قهرمانی بريتانيا پذيرفتند، از حضور در مرحله نهايی جام جهانی صرف نظر کردند.
همچنين تيم ملی هند با وجود به دست آوردن شرايط حضور در جام جهانی، به علت اينکه فيفا نپذيرفت بازيکنان اين تيم با پای پرهنه در بازيها حضور يابند، از اين مسابقات کنار گذاشته شد. بدين ترتيب جام 1950 با 13 تيم آغاز شد.
تماشاچيان اين دوره به بيشترين حد نصاب خود رسيد و برای نخستين بار در تاريخ جام جهانی از رقم يک ميليون نفر گذشت، رکوردی که تا جام جهانی 1966 شکسته نشد.
برای اين بازيها بزرگترين ورزشگاه جهان با ظرفيت 220 هزار نفر در شهر ريودو ژانيرو ساخته شد. آمار غير رسمی حاکی از آن است که ورزشگاه ماراکانا در بازی اوروگوئه - برزيل در فينال مسابقات ميزبان حدود 200 هزار نفر بوده است که اين رقم همچنان دست نخورده باقی مانده است.
پر گل ترين مسابقه اين دوره، بازی بين دو تيم اوروگوئه و بوليوی بود که 8 بر صفر به سود اوروگوئه پايان يافت. مارکوس ادمير از برزيل با به ثمر رساندن 6 گل در 7 بازی بهترين گلزن اين دوره شناخته شد.
1954 سوئيس
بازهم در مسابقات سال 1954 تغييراتی در سيستم بازيها داده شد. بازيهای اين دوره همانند دوره های اخير جام جهانی، به صورت گروهی در دور مقدماتی و تک حذفی در مرحله بعدی برگزار شد.
تيم ها در دور مقدماتی در گروه های چهارتايی تقسيم شدند که دو تيم نخست هر گروه به مرحله يک چهارم نهايی راه يافتند.
در اين دوره از 45 تيمی که در مرحله انتخابی به ميدان رفتند، 16 تيم به جام جهانی راه يافتند. تيمهای ترکيه، کره جنوبی و اسکاتلند برای نخستين بار در اين بازیها حضور پيدا کردند.
آلمان غربی پس از پايان جنگ جهانی و جدا شدن از آلمان شرقی برای نخستين بار به بازيها می آمد.
کره جنوبی نخستين تيم آسيايی بود که در جام جهانی بازی می کرد. اين تيم شش بار ديگر به جام جهانی راه يافت (با احتساب جام 2006 آلمان) که از اين نظر در ميان ديگر تيمهای آسيايی رکورددار است.
پيش بينی می شد که مجارستان با توجه به قهرمانی اش در المپيک 1952 هلسينکی و شکست ناپذيری اش در 28 بازی بين المللی پيوسته، بدون دردسر به قهرمانی برسد.
اين تيم با داشتن ستارگانی چون پوشکاش، کوچيش و بوژيک با قدرت تمام و شکست های سنگينی که بر تيمهای کره جنوبی (0-9) و آلمان غربی (3-8) تحميل کرد، با زدن 17 گل زده در دو بازی به عنوان نخستين تيم از گروه خود صعود کرد.
اين تيم در مراحل بعدی با پيروزی بر برزيل و اوروگوئه با اقتدار کامل به فينال راه يافت و در مقابل همگروه دور مقدماتی اش آلمان غربی قرار گرفت.
آلمان غربی که پس از مجارستان به عنوان تيم دوم به يک چهارم نهايی صعود کرده بود، برای نخستين بار
در جام جهانی حضور می يافت.
اين دو تيم در بازی فينال مقابل هم قرار گرفتند و با اينکه مجارستان 8 بر 3 در دور مقدماتی آلمان غربی را شکست داده بود، در بازی فينال با نتيجه 3 بر 2 مغلوب آلمان غربی شد. بدين ترتيب آلمان غربی در نخستين تجربه حضورش در جام جهانی به عنوان قهرمانی اين بازيها دست يافت.
اين تيم که تا سال 1990 با عنوان آلمان غربی يا جمهوری فدرال آلمان از سال 1954 بدون وقفه در جام جهانی شرکت داشت، در مجموع سه بار عنوان قهرمانی جام جهانی را بدست آورد.
از سال 1990 به بعد، پس از اتحاد آلمان شرقی و آلمان غربی اين دو تيم تحت عنوان تيم ملی آلمان پا به ميادين بين المللی گذاشتند.
بازيهای 1954 سوئيس با 140 گلی که رد و بدل شد، پرگل ترين دوره اين مسابقات از ابتدا تا جام 1982 اسپانيا بود. با توجه به تعداد کمتر تيمها و مسابقات ( 16 تيم و 26 بازی) نسبت به جام اسپانيا (24 تيم و 52 بازی) می توان اين جام را با متوسط 5.4 گل در هر بازی، پر گل ترين دوره تاريخ جام جهانی دانست.
ساندور کوچيش با 11 گل زده در صدر جدول گلزنان اين دوره جای گرفت.
اين آخرين دوره مسابقات بود که ژول ريمه، بنيانگذار جام جهانی در آن حضور داشت. ژول ريمه که برای 33 سال رياست فيفا را بر عهده داشت، دو سال بعد در سن 83 سالگی در گذشت.
مجسمه جام جهانی تا سال 1970 با شکلی متفاوت با شکل امروزی جام ژول ريمه نام داشت که برزيل با قهرمانی در سال 1970 به عنوان نخستين تيمی که سه بار جام ژول ريمه را بدست آورده، برای هميشه اين جام را به خانه برد.
1958 سوئد
برای بار دوم در تاريخ جام جهانی، اروپا دو دوره متوالی برای ميزبانی برگزاری بازيها برگزيده شد.
اين جام قطعا يکی از خاطره انگيز ترين دوره های جام جهانی برای برزيل است. اين تيم که در تمام دوره های پيش از 1958 شرکت کرده بود، بهترين نتيجه ای که بدست آورده بود مقام نايب قهرمانی سال 1950 بود.
درخشش برزيل در جام سرآغازی بود برای موفقيت های بعد اين تيم. برزيل تنها تيم جهان است که در تمام هجده دوره جام جهانی حضور داشته است و با بيشترين تعداد بازی، گل زده و امتياز سالهاست که پر افتخارترين تيم ملی جهان محسوب می شود.
جام 1958 سوئد، ميدان درخشيدن ستارگانی چون ژوست فانتن، بابی چارلتون و گارينشا بود. اما در اين دوره بدون شک نام بازيکن افسانه ای تاريخ فوتبال جهان پيش از همه به ذهن ها خطور می کند؛ ستاره 17 ساله تيم ملی برزيل "پله".
16 تيم از از ميان 55 تيم مرحله انتخابی به بازيها راه پيدا کردند که تيمهای ايرلند شمالی، ولز و اتحاد جماهير شوروی نخستين تجربه حضور خود در جام را آزمودند.
چهار تيم برزيل، آلمان غربی، فرانسه و سوئد با شکست حريفان خود به مرحله نيمه نهايی راه يافتند. در اين مرحله برزيل مقابل فرانسه ای قرار گرفت که با 15 گل زده بهترين خط حمله جام را در خدمت داشت. اين بازی با نتيجه پرگل 5 بر 2 به سود برزيل خاتمه يافت و برزيل به بازی فينال رسيد.
در بازی ديگر نيمه نهايی آلمان غربی، مدافع قهرمانی در مقابل سوئد که از مزيت ميزبانی بهره می جست، قرار گرفت که اين بازی با نتيجه 3 بر 1 به سود آلمان غربی تمام شد.
برزيل با ستارگانی چون پله، ماريو زاگالو ( که بعدها در سال 1970 در نقش مربی برزيل را به قهرمانی رساند) واوا و گارنيشا مقابل سوئد قرار گرفت که برای نخستين بار به فينال جام می رسيد.
برزيل اين بازی را نيز مانند بازی نيمه نهايی با نتيجه 5 بر 2 از آن خود کرد و پس از 28 سال از آغاز جام جهانی و حضور در شش دوره برای نخستين بار اين جام را به خانه برد.
در بازی فينال پله ستاره نوجوان برزيل دو گل، واوا دو گل و ماريو زاگالو يک گل برای برزيل به ثمر رساندند.
ژوست فانتن فرانسوی با 13 گل زده در اين بازيها نام خود را به عنوان بهترين گلزن تمام ادوار جام جهانی در تاريخ فوتبال جهان ثبت کرد.
اين تنها دوره ای بود که يک تيم غير اروپايی در مسابقاتی که در اروپا برگزار می شد، موفق به فتح عنوان قهرمانی شد.
1962 شيلی
اقتدار برزيل در جام 1962 شيلی با درخشش مجدد گارينشا، واوا و پله ادامه يافت. برزيل اين بار از اين مزيت برخوردار بود که در آمريکای جنوبی به ميدان می رفت؛ جائيکه تجربه ثابت کرده تيمهای اروپايی معمولا نسبت به بازيهای داخل اروپا ضعيفتر ظاهر می شوند.
56 تيم در مرحله انتخابی حضور داشتند که 16 تيم با مرحله نهايی راه يافتند. 6 تيم از آمريکای جنوبی و 10 تيم اروپايی تيم حاضر در اين دوره بودند. هيچ تيمی از آفريقا و آسيا در اين دوره حضور نداشت.
کلمبيا و بلغارستان نخستين حضور خود را در اين دوره تجربه کردند و تيمهای با تجربه ای چون ايتاليا، آرژانتين و اوروگوئه در دور مقدماتی حذف شدند.
دو تيم از اروپا (يوگسلاوی و چکسلواکی) و دو تيم از آمريکای لاتين (برزيل و شيلی) به مرحله نيمه نهايی راه يافتند.
چکسلواکی با نتيجه 3 بر 1 يوگسلاوی را شکست و برزيل (مدافع عنوان قهرمانی) مقابل شيلی (ميزبان بازيها) قرار گرفت که اين بازی با نتيجه 4 بر 2 به سود برزيل پايان يافت.
در بازی فينال برزيل با نتيجه 3 بر 1 چکسلواکی را شکست داد و برای دومين دوره پياپی به عنوان قهرمانی جام دست يافت.
پله که در جام پيشين ستاره بازيها بود، در اين دوره پس از اينکه در بازی دوم آسيب ديد، چهار بازی ديگر را از روی نيکمت ذخيره ها دنبال کرد. او در اين دوره فقط يک گل به ثمر رساند.
دراژن يرکوويچ از يوگسلاوی با 6 گل زده بهترين گلزن معرفی شد.
1966 انگلستان
جام جهانی 1966 بالاخره در جايی برگزار شد که به باور برخی ها محل تولد فوتبال نوين بوده است. انگلستان که دارای نخستين فدراسيون فوتبال جهان است در حالی ميزبان اين مسابقات شد که پيشتر در بازيهای جام جهانی چندان خوش ندرخشيده بود.
تعداد تيمهای شرکت کننده در مرحله انتخابی برای اين دوره به 74 تيم افزايش يافت. 10 تيم اروپايی، 5 تيم ار آمريکای جنوبی و يک تيم از آسيا شرکت کنندگان اين دوره تشکيل می دادند.
دو تيم تازه وارد پرتغال و کره شمالی شگفتی سازان اين جام بودند. پرتغال با اوزه بيو، بازيکن افسانه ای اش که در اين بازيها 9 گل به ثمر رساند تا مرحله نيمه نهايی بالا آمد، و کره شمالی به عنوان تيم دوم گروه خود به يک چهارم نهايی صعود کرد که در اين مرحله مقابل پرتغال قرار گرفت.
بازی اين دو تيم يکی از مشهورترين بازيهای تاريخ جام جهانی، کره شمالی در يک بازی توفانی در 25 دقيقه نخست 3 بر صفر از پرتغال پيش افتاد. همه کار پرتغال را تمام شده می دانستند که اين تيم با چهار گل پی در پی اوزه بيوی موزامبيکی تبار و تک گل ژوزه آگوستو خواب خوش کره شمالی را بر هم زد.
اما از عجيب ترين اتفاق های اين دوره حذف برزيل، مدافع قهرمانی دور مقدماتی بازی ها بود. برزيل با داشتن مجموعه ای از ستارگانی چون پله، گارينشا، جرزينيو و تستائو با دوشکست 3 بر 1 در مقابل مجارستان و پرتغال و يک برد مقابل بلغارستان حتی نتوانست از گروه خود صعود کند و تلخ ترين شکست خود را در تاريخ جام جهانی رقم زد.
در مقابل انگلستان با در اختيار داشتن بازيکنانی چون بابی مور، برادران چارلتون و جف هرست خاطره انگيزترين جام را برای هوادارانش ثبت کرد.
چهار تيم اروپايی انگلستان، آلمان غربی، پرتغال و اتحاد جماهير شوروی به مرحله نيمه نهايی يافتند که آلمان غربی و انگلستان هر دو با نتيجه مشابه 2 بر1 موفق شدند به ترتيب شوروی و پرتغال را از پيش روی بردارند و به فينال مسابقات برسند.
در بازی فينال دو تيم در پايان وقت قانونی دو بر دو مساوی شدند، اما در وقت اضافی، جف هرست که در وقت قانونی يکی از گلهای انگلستان را به ثمر رسانده بود، با وارد کردن دو گل ديگر نتيجه را به 4 بر 2 تغيير داد و با اين حساب انگلستان برای نخستين به جام جهانی دست يافت.
در بازی رده بندی که بين پرتغال و شوروی برگزار شد، پرتغال 2 بر 1 از سد حريف خود گذشت و به مقام سوم دست يافت و اوزه بيو در اين بازی با زدن نهمين گل خود در اين مسابقات به عنوان گلزن برتر جام شناخته شد.
1970 مکزیک
برای نخستين بار جام جهانی در آمريکای مرکزی برگزار می شد. 75 تيم در مرحله انتخابی برای ورود بازی کردند.
اين دوره بدون حضور تيمهايی چون فرانسه، آرژانتين، فرانسه، مجارستان، اسپانيا برگزار شد در مقابل اسرائيل، ال سالوادور و مراکش در نخستين حضورشان در جام جهانی به ميدان رفتند.
اسرائيل که ديگر هيچگاه نتواست به جام جهانی راه يابد آن زمان به عنوان تيم آسيايی محسوب می شد که بعدها به عضويت فدراسيون فوتبال اروپا، يوفا در آمد.
برزيل با در اختيار داشتن پله، ريوه لينو، کارلوس آلبرتو پريرا، تستائو و جرزينيو به مکزيک آمده بود تا شکست سخت دوره پيش را جبران کند. اين تيم با مديريت ماريو زاگالو با سه برد از گروه خود صعود کرد و با شکست دو تيم از آمريکای لاتين (پرو و اوروگوئه) در مراحل بعدی به فينال رسيد.
ايتاليا نيز برای رسيدن به فينال، پس از صعود از گروهش مکزيک، ميزبان بازيها و آلمان غربی را شکست داد.
ايتاليا و برزيل در بازی فينال در حالی مقابل هم قرار می گرفتند که تيم برنده به سومين عنوان قهرمانی خود دست می يافت و می توانست برای هميشه جام ژول ريمه را به خانه ببرد.
اين بازی در نيمه نخست با نتيجه يک بر يک به تساوی انجاميد گلهای اين نيمه را پله برای برزيل و بونينسينا برای ايتاليا به ثمر رساندند. اما در نيمه دوم برزيل در بيست دقيقه سه گل توسط گرسون، جرزينيو و کارلوس آلبرتو پريرا به ثمر رساند و به عنوان نخستين تيمی که سه بار قهرمان جام جهانی شده جام ژول ريمه را برای هميشه به خانه برد.
گرد مولر از آلمان غربی با 10 گل زده بهترين گلزن جام شناخته شد. اين دوره چهارمين و آخرين جام جهانی بود که پله در آن حضور می يافت.
1974 آلمان غربی
مرحله انتخابی برای جام دهم، آخرين باری بود که تعداد تيمهای خواهان حضور در جام جهانی دو رقمی (99 تيم) بود. فرانسه، اسپانيا و انگلستان غايبان بزرگ اين جام بودند.
جمهوری دمکراتيک کنگو (زئير)، آلمان شرقی، هائيتی و استراليا (از آسيا) برای نخستين بار به جام جهانی می آمدند.
آلمان شرقی که با آلمان غربی همگروه بود، موفق شد همسايه و رقيب غربی، خود را يک بر صفر در مقابل چشمان ده ها هزار هوادار آلمان غربی شکست دهد. اين نخستين اين دو تيم در تاريخ جام جهانی بود.
سيستم برگزاری بازيهای بار ديگر در اين جام تغيير کرد بدين شکل که شانزده تيم حاضر در 4 گروه 4 تيمی بازی کردند که تيمهای اول و دوم هر گروه به دور بعد راه يافتند.
تيمهای راه يافته به دور بعد دوباره در دو گروه چهار تيمی تقسيم شدند که دو تيم نخست دو گروه مستقيما به فينال و دو تيم دوم به بازی رده بندی راه يافتند.
آلمان غربی، ميزبان مسابقات و هلند به فينال رفتند و برزيل و لهستان برای بازی رده بندی مقابل هم قرار گرفتند.
بازی رده بندی با پيروزی يک بر صفر لهستان پايان يافت و برزيل، قهرمان دوره پيش نتوانست با ستارگان بجا مانده از جام 1970 به مقامی بهتر از چهارمی دست يابد.
بازی فينال با حضور بيش از 75 هزار نفر در استاديوم المپيک مونيخ برگزار شد. اين بازی نبرد ستارگان بود. آلمان غربی با مجموعه ای از بهترين بازيکنان تاريخ فوتبال خود چون سپ ماير، فرانتس بکن باوئر، برتی فوگتس، پل برايتنر، گرد مولر، ولفگانگ اورات، راينر بونهوف و اولی هوينس در مقابل هلندی قرار گرفت که از مثلث طلايی يوهان کرويف و ران رينسن برينک، جانی رپ بهره می گرفت.
در ثانيه های نخست بازی يک پنالتی به سود هلند گرفته شد که يوهان نيسکنس آن را به گل تبديل کرد و يکی از سريعترين گلهای تاريخ جام جهانی را رقم زد.
اما آلمان با دو گل برايتنر و گرد مولر از هلند پيش افتاد و برای دومين به جام جهانی دست يافت. گرتزگورتز لاتو از لهستان با 7 گل گلزن برتر شد و يوهان کرويف از سوی فيفا به عنوان بهترين جام برگزيده شد.
گرد مولر چهاردهمين گل جام جهانی خود را در بازی فينال به ثمر رساند (10 گل در سال 1970 و 4 گل در سال 1974) و با اين حساب با يک گل بيشتر، ژوست فانتن 13 گله (در يک دوره جام جهانی) را پشت سر گذاشت.
تيم ملی ايران برای نخستين بار در مرحله انتخابی برای ورود به جام جهانی شرکت کرد که در بازی پلی -آف مغلوب استراليا شد و از راه يافتن به جام جهانی بازماند.
1978 آرژانتین
اين جام زمانی برگزار شد که در کشور ميزبان يک دولت نظامی ديکتاتور حکمرانی می کرد. اعتراضات گسترده مردم آرژانتين در زمان برگزاری بازيها در گوشه و کنار کشور ديده می شد.
تعداد شرکت کنندگان مرحله انتخابی در اين دوره برای نخستين بار از عدد 100 گذشت. دو تيم ايران و تونس به عنوان نمايندگان آسيا و آفريقا برای نخستين بار به جام جهانی راه پيدا کردند.
ايران که در دور نخست مرحله انتخابی سوريه و عربستان سعودی را شکست داده بود، در دور دوم مرحله انتخابی آسيا - اقيانوسيه با هنگ کنگ، کره جنوبی و استراليا هم گروه شد که به عنوان تيم اول اين گروه برای نخستين بار به جام جهانی راه يافت.
دو شکست مقابل هلند و پرو و يک تساوی با اسکاتلند، 2 گل زده (ايرج دانايی فر و حسن روشن)، 8 گل خورده و يک امتياز نتيجه سفر ايران به آرژانتين بود.
مرحله نيمه نهايی اين دوره از بازيها نيز مانند مسابقات دوره پيش به صورت گروهی انجام شد و تيمهای آرژانتين و هلند به عنوان سرگروه های دو گروه به فينال رسيدند و برزيل و ايتاليا به دو عنوان دو تيم دوم گروهها بازی رده بندی را برگزار کردند.
هلند که دو بار پياپی به فينال می رسيد تقريبا همان ترکيب سال 1974 خود را حفظ کرده بود با اين تفاوت که ديگر يوهان کرويف، ستاره خود را در اختيار نداشت.
در مقابل هلند تيم جوان و ناشناخته آرژانتين قرار داشت که پس از نخستين دوره جام جهانی ديگر نتوانسته بود به فينال راه يابد.
با نتيجه نسبتا ضعيفی که اين تيم در دور مقدماتی بدست آورده بود و راهيابی مستقيمش به جام با استفاده از حق ميزبانی، دستيابی اش به فينال برای بسياری دور از انتظار بود. هر چند نمايش بازيکنانی چون دانيل پاسارلا (کاپيتان)، دانيل برتونی، ماريو کمپس و اسوالدو آرديلس در بازيهای مرحله نيمه نهايی چهره ديگری به تيم آرژانتين داد.
مسابقه فينال در پايان وقت قانونی يک بر يک به تساوی رسيد، اما دو گل آرژانتين در وقت اضافی بار ديگر آرزوهای هلند را برای فتح جام جهانی نقش بر آب کرد و آرژانتين پس از اوروگوئه و برزيل، سومين کشور آمريکای لاتين بود که به جام جهانی دست می يافت.
در اين دوره برزيل سوم و ايتاليا چهارم شد. ماريو کمپس با 6 گل که دو تای آنها را در بازی فينال به ثمر رسانده بود در صدر جدول بهترين گلزنان جام ايستاد.
1982 اسپانیا
اين دوره را می توان جام ستاره ها ناميد؛ موجی از ستاره های جوان و بهترين بازيکنان دهه 1980 که بسياری شان نخستين حضور شان در جام جهانی را در اسپانيا تجربه کردند؛ زيکو، سوکراتس (برزيل)، ديه گو مارادونا (آرژانتين)، پائولو روسی و دينو زوف (ايتاليا)، کارل هاينس رومنينگه و هارالد شوماخر (آلمان غربی) و ژان تيگانا و ميشل پلاتينی (فرانسه) ...
در جام برای نخستين بار تعداد تيمهای شرکت کننده در جام جهانی به 24 تيم رسيد. سهميه آفريقا به دوتيم افزايش يافت و از هر دو منطقه آسيا و اقيانوسيه يک تيم به جام جهانی راه يافتند.
تيمهای کامرون، الجزاير، کويت، نيوزلند و هندوراس برای نخستين بار به بازيها راه يافتند. غايب بزرگ اين بازيها هلند، نايب قهرمان دو دوره گذشته بود.
تيمهای حاضر در 6 گروه چهار تيمی تقسيم شدند که دو تيم اول هر گروه صعود کردند. دوازده تيم راه يافته به مرحله بعدی در 4 گروه سه تيمی بازی کردند که تيمهای نخست هر گروه به مرحله نيمه نهايی راه يافتند.
در مرحله نيمه نهايی تيمهای فرانسه و آلمان غربی و در بازی ديگر ايتاليا و لهستان مقابل هم قرار گرفتند.
بازی دو تيم فرانسه و آلمان غربی پس از 120 دقيقه با نتيجه 3 بر 3 به تساوی کشيد که آلمان غربی موفق شد فرانسه را در ضربات پنالتی شکست دهد و به فينال راه يابد.
ديدار دو تيم ايتاليا و لهستان با دو گل پائولو روسی به سود ايتاليا پايان يافت و اين تيم حريف آلمان غربی در فينال جام 1982 شناخته شد.
ايتاليا که پس از جنگ جهانی دوم ديگر نتواسته به مقام قهرمانی جام دست يابد، به ديدار آلمان غربی رفت که آن هم مانند حريفش برای رسيدن به سومين جام به پيروزی در بازی فينال اميد داشت.
ايتاليا بازی فينال که در استاديوم برنابوی مادريد برگزار می شد تا دقيقه 80 با سه گل پائولو روسی، مارکو تاردلی و الساندرو آلتوبلی از آلمان غربی پيش افتاد و آلمان غربی فقط توانست يکی از سه گل را که توسط پل برايتنر زده شده در دقيقه 83 جبران کند.
ايتاليا با اين پيروزی پس از 44 سال به قهرمانی جام رسيد و پس از برزيل دومين تيمی بود که سه بار قهرمان جام می شد.
پائولو روسی گلزن شماره يک ايتاليا در اين بازيها علاوه بر اينکه با 7 گل زده بهترين گلزن شد، از سوی فيفا نيز به عنوان برترين بازيکن جام معرفی شد.
1986 مکزیک
مکزيک نخستين کشور جهان است که دو بار ميزبانی برگزاری بازيهای جام جهانی را بر عهده می گيرد. شانزده سال پس از جام 1970 که برزيل فاتح آن بود، بار ديگر جام جهانی در مکزيک برگزار شد. کمی پيش از آغاز بازيها زلزله ای در مکزيکوسيتی، پايتخت مکزيک جان هزاران نفر را گرفت.
121 کشور عضو فيفا برای ورود به جام سيزدهم در دور مقدماتی به رقابت پرداختند که 24 تيم موفق به سفر به مکزيک شدند. عراق، کانادا و دانمارک برای نخستين بار به جام جهانی راه يافتند.
سيستم بازيها بار ديگر تغيير پيدا کرد بدين صورت که 24 تيم به 6 گروه چهار تيمی تقسيم شدند که از چهار گروه سه تيم اول و از دو گروه دو تيم اول به مرحله بعدی راه پيدا کردند. 16 تيم صعود کرده در مرحله يک هشتم نهايی که برای نخستين بار در تاريخ جام جهانی برگزار می شد، مقابل هم قرار گرفتند.
در اين دوره مجموعه ای از بهترين بازيکنان فوتبال جهان حضور داشتند. بسياری از آنها بازماندگان جام 82 بودند که در اين جام به اوج خود رسيده بودند. اما بدون شک ستاره اين بازيها که بسياری از کارشناسان ورزشی او را در کنار پله، بهترين بازيکن تاريخ فوتبال جهان می دانند، ديه گو مارادونا، کاپيتان 26 ساله آرژانتين بود که برای رسيدن تيمش به فينال بازيها نقش مهمی داشت.
شگفتی سازان اين بازيها دانمارک و مراکش بودند که دانمارک در اولين حضورش در جام جهانی با شکست دادن سه تيم پر سابقه آلمان غربی، اسکاتلند و اوروگوئه به عنوان نخستين تيم گروهش صعود کرد؛ هر چند در يک هشتم نهايی در يک بازی پرگل (5 بر 1) مغلوب اسپانيا شد.
مراکش نيز با دو تساوی مقابل لهستان و انگلستان و يک برد مقابل پرتغال صدرنشين گروهش شد.
در مرحله يک هشتم نهايی تيمهای برزيل، آرژانتين، آلمان غربی، مکزيک، اسپانيا، انگلستان، فرانسه، بلژيک با شکست دادن حريفان شان به يک چهارم نهايی صعود کردند.
در طول سالهای گذشته از دو بازی از چهار بازی اين مرحله همواره از مشهورترين و ماندگارترين بازيهای جام جهانی ياد می شود.
فرانسه و برزيل در يکی از مهيج ترين بازيهای تاريخ فوتبال جهان مقابل هم قرار گرفتند. برزيل ستارگانی چون زيکو، سوکراتس، کاره کا و مولر را در اختيار داشت و از آن طرف فرانسه با بازيکنانی چون ميشل پلاتينی، ژان تيگانا، لويی فرناندز به ميدان رفت.
بازی در 90 دقيقه قانونی با گلهای کاره کا و پلاتينی يک بر يک تمام شد و پس از 30 دقيقه وقت اضافی بدون گل به ضربات پنالتی انجاميد. در طول بازی يک پنالتی به سود برزيل گرفته شد که ژول باتس، دروازه بان فرانسه توانست اين ضربه پنالتی را که توسط زيکو زده شد، مهار کند.
فرانسه نهايتا اين بازی را با ضربات بيشتری که نسبت به برزيل به گل تبديل کرد، از آن خود کرد و به نيمه نهايی راه پيدا کرد.
در مسابقه ديگری در اين مرحله آرژانتين و انگلستان مقابل هم قرار گرفتند. اين بازی با دوگل مارادونا به سود آرژانتين پايان يافت؛ دو گلی که هرکدام در نوع خود پديده ای در جام جهانی محسوب می شود.
گل نخست را مارادونا پس از گذر از 8 بازيکن انگليسی به ثمر رساند و سه دقيقه بعد
نخستين گل آرژانتين پس از اينکه توپی روی سر مارادونا فرستاده شد بدست آمد. بازيکنان انگليسی معتقد بودند که مارادونا اين گل را با ضربه دستش به ثمر رسانده که داور نظری مخالف داشت و رأی بر صحت گل داد.
سالها بعد مارادونا که مدتها اين ادعا را رد می کرد، اعتراف کرد که اين توپ را با دستش زده، اما مدعی شد که اين "دست خدا" بوده که آن ضربه را به گل تبديل کرده است. سه دقيقه بعد از اين گل، مارادونا پس از گذر از 8 بازيکن انگليسی گلی ديگری به ثمر رساند و آرژانتين به نيمه نهايی صعود کرد.
در دو بازی ديگر يک چهارم نهايی، آلمان غربی، مکزيک و بلژيک، اسپانيا را شکست داد که نتيجه پايانی هر دو بازی در ضربات پنالتی مشخص شد.
در نيمه نهايی مانند سال 1982 فرانسه بار ديگر مغلوب آلمان غربی شد و از رسيدن به فينال باز ماند. آرژانتين هم مقابل بلژيک پيروز شد.
بازی فينال که در ورزشگاه آزتک برگزار می شد با نتيجه پر گل 3 بر 2 به سود آرژانتين تمام شد و اين کشور در 8 سال برای دومين بار جام را به خانه برد.
در بازی رده بندی فرانسه با پيروزی بر بلژيک به مقام سومی جام دست يافت.
مارادونا از سوی فيفا به عنوان برترين بازيکن جام لقب گرفت و گری لينه کر انگليسی با 6 گل، گلزن برتر مسابقات شد
1990 ایتالیا
پس از مکزيک، ايتاليا دومين کشوری بود که برای دومين بار ميزبان برگزاری مسابقات می شد.
در ميان 4 دوره ای که جام جهانی با 24 تيم برگزار شد (1994-1982) اين دوره با 115 گل، کم گل ترين دوره محسوب می شود و با توجه به نسبت گل به تعداد بازيها ( 2.21 متوسط گل در بازی) دفاعی ترين دوره تمام تاريخ جام جهانی محسوب می شود. در نيمی از شانزده مسابقه مراحل يک هشتم نهايی تا فينال برای مشخص شدن تيم برنده، کار به ضربات پنالتی کشيد.
اين نخستين دوره از بازيها بود که پس از انقلاب ايران در سال 1979، به طور مستقيم از تلويزيون پخش می شد. در زمان پخش مستقيم يکی از بازيها ( اسکاتلند- برزيل) وقوع زلزله ای مرگبار در منطقه رودبار و منجيل، جان هزاران ايرانی را گرفت.
کاستاريکا، امارات عربی متحده و ايرلند تازه واردان اين جام بودند. اين نخستين جام جهانی پس از فروپاشی بلوک شرق بود و آخرين باری بود که تيمهای اتحاد جماهير شوروی، چکسلواکی و جمهوری فدرال آلمان (آلمان غربی) با اين عناوين در جام جهانی به ميدان رفتند.
آرژانتين مدافع قهرمانی در نخستين مسابقه از اين دوره در يک بازی غير قابل پيش بينی، مغلوب کامرون يکی از دو نماينده آفريقا شد. کامرون که در دور مقدماتی همگروه آرژانتين، رومانی و شوروی بود، به عنوان تيم نخست گروهش صعود کرد و توانست با شکست دادن کلمبيا تا يک چهارم نهايی صعود کند و عنوان شگفتی ساز بازيها را نصيب خود کند.
در اين گروه آرژانتين به سختی به عنوان تيم سوم پس از کامرون و رومانی از گروهش صعود کرد و با شکست دادن برزيل با تک گل کلوديو کانيجا به يک هشتم نهايی صعود کرد.
اين تيم در مرحله های بعدی در رويارويی با يوگسلاوی و ايتاليا موفق شد هر دو تيم را در ضربات پنالتی شکست دهد و در کمال ناباوری برای دومين بار پياپی به فينال رسيد.
آرژانتين در تمام بازيها در يک بازی کاملا دفاعی موفق شده بود تنها با پنج گل زده در مجموع بازيها به فينال راه يابد.
اما آلمان غربی، حريف آرژانتين در فينال با 10 گل زده و 5 امتياز به عنوان تيم اول از گروهش صعود کرد و با شکست دادن هلند و چکسلواکی توانست به نيمه نهايی راه يابد. در اين مرحله آلمان غربی مقابل انگلستان قرار گرفت که اين بازی پس از 120 دقيقه به تساوی يک بر يک انجاميد و نتيجه ضربات پنالتی آلمان غربی را به فينال فرستاد.
بازی فينال مانند دوره پيشين، بين آرژانتين و آلمان غربی برگزار شد، اما اين بار آرژانتين در مقابل حريف دست و پا بسته عمل می کرد. بازی که عمدتا در زمين آرژانتين جريان داشت تا دقايق پايانی بدون گل مانده بود.
در دقيقه 85 خطای مدافع آرژانتين بر روی يورگن کلينزمن، يک پنالتی برای آلمان غربی به ارمغان داشت که آندرياس برمه موفق شد اين ضربه را به گل تبديل کند و همراه برزيل و ايتاليا با سه بار فتح جام، عنوان پرافتخارترين تيم را از آن خود کند.
فرانتس بکن باوئر، ستاره فوتبال آلمان مشهور به "قيصر" که در سال 1974 به عنوان کاپيتان آلمان غربی با اين تيم قهرمان شده بود، در جام 1990 ايتاليا، در نقش مربی اين تيم بار ديگر به اين عنوان دست يافت.
اين نخستين فينالی بود که يکی از دو طرف بازی نتوانست هيچ گلی به ثمر برساند.
در بازی رده بندی ايتاليا، ميزبان بازيها با پيروزی 2 بر1 در مقابل انگلستان به مقام سوم دست يافت. سالواتوره اکسيلاچی، مهاجم نه چندان سرشناس ايتاليا با 6 گل زده در صدر جدول بهترين گلزنان جام قرار گرفت.
1994 ایلات متحده امریکا
برای نخستين بار در تاريخ جام جهانی تعداد تماشاچيان مسابقات از مرز 3 ميليون نفر گذشت. اين بار جام جهانی در کشوری برگزار می شد که فوتبال در مقابل ورزشهای ديگری چون بيسبال، بسکتبال و فوتبال آمريکايی محبوبيت کمتری داشت.
فيفا با توجه به درخشش کامرون در دوره پيشين، سهميه آفريقا را که دو تيم بود به 3 تيم افزايش داد. هر چند کامرون در همان دور مقدماتی از گردونه مسابقات حذف شد، اما بازيهای نيجريه که برای اولين بار به جام جهانی آمده بود، نشان داد که جهش فوتبال آفريقا در چند سال اخير اتفاقی نبوده است. نيجريه از گروهش بالاتر از آرژانتين، بلغارستان و يونان به مرحله بعدی صعود کرد.
بجز نيجريه، کشورهای عربستان سعودی و يونان ديگر تازه واردان به جام جهانی بودند. تيمی ملی روسيه نيز برای نخستين بار مستقل از ديگر جمهوريهای سابق اتحاد شوروی به جام جهانی می آمد و آلمان شرقی و آلمان غربی پس از اتحادشان برای نخستين بار در قالب تيم ملی آلمان به ميدان آمدند.
نيجريه در يکی از مشکل ترين گروه های اين دوره بالاتر از تيمهای بلغارستان، آرژانتين و يونان به عنوان صدرنشنين گروه صعود کرد
در اين گروه آرژانتين بار ديگر مارادونا، ستاره افسانه ای خود را که مدتی بخاطر مصرف مواد مخدر محروم بود، در اختيار داشت. آرژانتين در دو بازی نخست خود در دو مقدماتی پيروز شد، اما پس از اينکه جواب آزمايش مارادونا در خصوص استفاده داروهای نيروزا مثبت در آمد و اين بازیکن از ادامه بازيها محروم شد، شيرازه اين تيم از هم پاشيد.
اين تيم در بازی آخرش در دور مقدماتی از بلغارستان شکست خود و به عنوان تيم سوم گروهش در مرحله يک هشتم نهايی مقابل رومانی قرار گرفت که مغلوب هنرنمايی گئورگ هاجی، کاپيتان اين تيم و ديگر بازيکنان رومانی شد و از دور رقابتها حذف شد.
در مرحله يک چهارم نهايی بجز برزيل، 7 تيم ديگر اروپايی بودند، بدين ترتيب تيمهای اروپايی که هيچگاه خارج از اروپا به جام دست نيافته بودند، شانس شان برای شکستن اين طلسم قديمی يک به هفت بود.
آلمان، ايتاليا، بلغارستان، رومانی، هلند، اسپانيا، سوئد و برزيل هشت تيم برتر اين مسابقات بودند.
در اين مرحله ايتاليا، برزيل و سوئد به ترتيب اسپانيا، هلند و رومانی را شکست دادند و به نيمه نهايی راه يافتند.
در چهارمين بازی اين مرحله آلمان، مدافع عنوان قهرمانی مقابل بلغارستان قرار گرفت که بلغارها موفق شدند با دو گل هريستو استويچکوف و يوردان لچکوف در کمال ناباوری آلمان را شکست دهند و به نيمه نهايی راه يابند.
در نيمه نهايی ايتاليا مقابل بلغارستان پيروز شد و برزيل، سوئد را شکست داد. بار ديگر ايتاليا و برزيل مانند جام 1970 در فينال مقابل هم گرفتند و اين بار هرکدام برای دستيابی به چهارمين جام به ميدان رفتند.
بازی فينال پس از 120 دقيقه بدون گل پايان يافت و برزيل موفق شد در ضربات پنالتی با نتيجه 3 بر 2 ايتاليا را شکست دهد و نخستين تيمی شود که چهار بار در جام جهانی به قهرمانی دست می يابد. اين نخستين بار بود که در بازی فينال، قهرمان جام را ضربات پنالتی پس پايان وقت اضافی مشخص می کردند. در بازی رده بندی سوئد در يک بازی پرگل بلغارستان را شکست داد و به مقام سومی دست يافت.
هريستو استويچکوف کاپيتان تيم بلغارستان و اولگ سالنکو هر کدام با 6 گل زده به عنوان بهترين گلزنان جام شناخته شدند و فيفا روماريو مهاجم تيم ملی برزيل را به عنوان بازيکن برتر جام معرفی کرد.
در يکی از نادرترين اتفاقات تاريخ فوتبال، آندرس اسکوبار مدافع تيم ملی کلمبيا در بازی مقابل آمريکا گلی را به اشتباه وارد دروازه خودی کرد که منجر به شکست و حذف کلمبيا از بازيها شد. اين بازيکن پس از بازگشت به کلمبيا هدف گلوله هوادران افراطی فوتبال قرار گرفت و کشته شد
1998 فرانسه
جام 1998 نخستين دوره ای بود که تعداد تيمهای شرکت کننده از 24 تيم به 32 تيم افزايش يافت. به همين دليل سهميه آسيا نيز به 4 و 5 تيم افزايش پيدا کرد. ژاپن، کرواسی، جامائيکا و آفريقای جنوبی برای نخستين بار بخت خود را در جام جهانی آزمايش می کردند.
تيم ملی ايران پس از گذر از چندين مسابقه نفس گير در مرحله انتخابی آسيا تقريبا اميدش را از داده بود، چين؛ کره جنوبی، ژاپن و عربستان سعودی به جام فرانسه راه پيدا کرده بودند و برای ايران فقط يک شانس باقی مانده بود؛ شکست استراليا.
ايران در بازی رفت ميزبان استراليا بود که اين بازی يک بر يک به تساوی کشيد. در بازی برگشت ايران با توجه به گل خورده در زمين خود، برای رسيدن به فرانسه، نياز به برد و يا حداقل يک تساوی دو بر دو به بالا داشت. اين بازی که روی هشتم آذر 1376 در ملبورن استراليا برگزار می شد با تساوی 2 بر 2 دو تيم و صعود ايران پس از 20 سال به جام جهانی به خاطر گل زده بيشتر در خانه حريف، قطعا روزی تاريخی برای هواداران فوتبال ايران بود.
ايران در دور مقدماتی با تيمهای يوگسلاوی، آلمان و آمريکا هم گروه شد. دو باخت در مقابل تيمهای يوگسلاوی و آلمان و يک پيروزی مقابل آمريکا نتيجه کار ايران در اين جام بود. هرچند ايران نتوانست از گروهش صعود کند، اما موفق شد نتيجه بهتری نسبت به نخستين حضور خود در جام جهانی بدست آورد. حميد استيلی و مهدی مهدوی کيا دو بازيکنی بودند که برای ايران در مقابل آمريکا دو گل به ثمر رساندند.
در اين جام تيمها در 8 گروه 4 تايی تقسيم شدند که دو تيم نخست هر گروه به دور يک هشتم نهايی راه يافتند. 16 تيم صعود کرده اين بار ترکيبی نسبتا متعادل از تيمهای اروپايی و آمريکای جنوبی بود. نيجريه تنها تيم حاضر در 16 تيم برتر جام بود که به منطقه ای بجز اين دو قاره جهان تعلق داشت.
شگفتی ساز اين بازيها کرواسی بود که برای نخستين بار، مستقل از يوگسلاوی به بازيها راه پيدا کرده بود. در يک هشتم اين تيم رومانی را شکست داد و در مرحله يک چهارم نهايی مقابل آلمان قرار گرفت که با توجه به قهرمانی اش در جام ملتهای اروپای 1996 از مدعيان اصلی قهرمانی جام فرانسه محسوب می شد.
اين بازی با نتيجه 3 بر صفر به سود کرواسی پايان يافت و آلمان برای دومين دوره پياپی از رسيدن به نيمه نهايی جام جهانی باز ماند.
بجز کرواسی که در اولين حضور خود، توانسته بود به نيمه نهايی راه يابد، تيمهای برزيل، فرانسه و هلند ديگر تيمهای راه يافته به اين مرحله بودند.
در اين مرحله برزيل مقابل هلند در ضربات پنالتی به پيروزی رسيد و فرانسه ميزبان بازيها کرواسی را شکست داد.
در بازی رده بندی هلند و کرواسی به ميدان رفتند که کرواسی موفق شد با شکست دادن حريفش، به مقام سومی جام دست يابد.
بازی فينال بين برزيل و فرانسه برگزار شد و در مسابقه ای که بيشتر در اختيار تيم ميزبان بود، فرانسوی ها موفق شدند با سه گل مدافع عنوان قهرمانی را شکست دهند و برای نخستين بار در زمره قهرمانان جام جهانی قرار گيرند. پس از 20 سال، دوباره برگزار کننده بازيها توانست جام را در خانه نگه دارد.
داوور سوکر، مهاجم تيم کرواسی با 6 گل زده در صدر جدول گلزنان جای گرفت و رونالدوی برزيلی از سوی فيفا به کفش طلايی دست يافت.
2002 زاپن و کره جنوبی
نخستين دوره جام جهانی هزاره سوم ميلادی برای نخستين بار در تاريخ جام جهانی در خارج از دوقاره آمريکا و اروپا برگزار شد. همچنين اين دوره نخستين مسابقاتی بود که به طور مشترک در دو کشور برگزار می شد.
194 عضو فيفا برای وارد شدن به مرحله نهايی جام جهانی در مرحله انتخابی یه رقابت پرداختند. چهار تيم اکوادور، چين، سنگال و اسلوونی برای نخستين بار به اين مسابقات راه پيدا کردند.
از شگفتی های اين جام حذف فرانسه، قهرمان دور گذشته در دور مقدماتی بود که در گروهش تنها با کسب يک امتياز پس از تيمهای دانمارک، سنگال و اوروگوئه در قعر جدول جای گرفت.
در عوض تيمهای کمتر شناخته شده ای مانند ژاپن، ترکيه و کره جنوبی تواستند چهره قابل قبولی از خود به نمايش بگذارند.
ژاپن که در کنار کره جنوبی از امتياز ميزبانی سود می برد، بالاتر تيمهای بلژيک، روسيه و تونس با دو برد و يک تساوی به عنوان تيم اول گروهش صعود که در مرحله يک هشتم نهايی مغلوب ترکيه شد.
اما ترکيه و کره جنوبی با شکست دادن حريفان شان موفق شدند تا نيمه نهايی صعود کنند و به عنوان شگفتی سازان جام شناخته شوند.
ترکيه که فقط يک بار ديگر در سال 1954 در جام جهانی حضور داشته، اين بار برای رسيدن به نيمه نهايی پس از صعود از گروهش در مراحل بعدی بر تيمهای ژاپن و سنگال غلبه کرد و حريف برزيل در نيمه نهايی شد.
کره جنوبی نيز با کسب 7 امتياز بالاتر از تيمهای آمريکا، پرتغال و لهستان به عنوان تيم نخست گروهش صعود کرد و در مرحله يک هشتم و يک چهارم نهايی تيمهای صحاب نام ايتاليا و اسپانيا را شکست داد و عنوان پرافتخارترين تيم آسيايی را در تاريخ جام جهانی از آن خود کرد.
در نخستين بازی مرحله نيمه نهايی برزيل که يک بار در دور مقدماتی ترکيه را شکست داده بود، بار ديگر موفق شد اين تيم را شکست دهد ( 1-0) و برای سومين بار متوالی به فينال راه يابد. اين تيم برای رسيدن به نيمه نهايی بلژيک و انگلستان را شکست داده بود.
آلمان ديگر راه يافته مرحله نيمه نهايی که از سال 1990 به بعد نتواسته جايی در اين مرحله داشته باشد، پس از اينکه در گروهش اول شد، موفق شد با پيروزی بر پاراگوئه و آمريکا به اين مرحله راه پيدا کند. آلمان در نيمه نهايی موفق شد با نتيجه 1 بر صفر کره جنوبی را شکست دهد و به ديدار فينال راه پيدا کند.
در بازی رده بندی ترکيه در يک بازی نزديک 3 بر 2 کره جنوبی را شکست داد و سوم شد. گل هاکان شوکور در ثانيه يازدهم اين بازی سريعترين گلی است که در تاريخ جام جهانی به ثبت رسيده است.
بازی فينال بين دو تيم آلمان و برزيل در شهر يوکوهامای ژاپن برگزار شد. آلمان در صورت پيروزی نخستين تيم اروپايی می بود که می توانست به جام جهانی در خارج از اروپا دست يابد اما دو گل رونالدو، ستاره تيم ملی برزيل، رويای آلمانی ها را بر هم زد و بار ديگر طلسم قهرمان شدن اروپايی ها در خارج از اروپا بسته ماند.
برزيل با اين پيروزی، پنجمين قهرمانی اش را جشن گرفت و فاصله خودش را با رقيبانش آلمان و ايتاليا که سه بار جام را به خانه برده اند افزايش داد.
رونالدو با 8 گل زده بهترين گلزن جام جهانی از سال 1974 شناخته شد اما برخلاف دوره گذشته نتوانست از سوی فيفا به عنوان بازيکن برتر جام انتخاب شود و اين عنوان نصيب اليور کان کاپيتان و دروازه بان آلمانی شد.
چهارشنبه سی و یکم خرداد 1385
