شب شیشه ای در روز شنبه ۱۸/۰۱/۱۳۸۶ و در ساعت ۲۱:۱۵ متولد شد . تهیه کننده این برنامه آقای محمد قنبری و مجری توانا و مسلط آن رضا رشیدپور عزیز بود . نخستین میهمان این برنامه محمد حسین لطیفی از کارگردانان توانای این سرزمین بود . لحن صحبت رشیدپور با لطیفی با انتقاد شدید مردم و کارشناسان روبرو شد اما بعد فهمیدیم که این لحن صریح به واسطه شیشه ای بودن برنامه است نه خصومت شخصی . در روز ۱۹/۰۱/۱۳۸۶ رضا عطاران که او را در عبور شیشه ای نیز دیده بودیم روی صندلی شب شیشه ای نشست و مثل همیشه صادقانه و توام با طنز پاسخ سوالات رشیدپور را داد . میهمان سوم شب شیشه ای (۲۰/۰۱/۱۳۸۶) مسعود ده نمکی بود که با اخراجی ها جنجال فراوانی در محافل گوناگون به پا کرده بود . حضور او در این برنامه به خیلی از سوالات پاسخ داد ولی به نظر من حضور وی همزمان با اکران فیلمش در سینماها کار جالبی نبود چون جنبه تبلیغی برای اخراجی ها داشت . در روز ۲۱/۰۱/۱۳۸۶ یکی از کارگردانان جوان ولی مقتدر در زمینه طنز مقابل دیدگان بینندگان قرار گرفت . او کسی نبود جز مهدی مظلومی که با کمربنداتونو ببندید - باغچه مینو - زندگی به شرط خنده و بانکی ها تواناییهای خود را به مخاطب ثابت کرد . اما در برنامه ۲۲/۰۱/۱۳۸۶ با حضور هرمز شجاعی مهر وضعیت مجلات و روزنامه های زرد مورد بررسی قرار گرفت و به خیلی از سوالات پاسخ داده شد . نخستین حضور بازیگران در شب شیشه ای بر میگردد به ۲۳/۰۱/۱۳۸۶ و حضور باران کوثری که اخیرا از جشنواره فیلم فجر سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن را به خاطر خون بازی گرفته بود . رضا رشیدپور در این برنامه خیلی تند باران را نقد کرد . در روز جمعه ۲۴/۰۱/۱۳۸۶ یکی از چهره های مطرح ولی کم حرف سینما را دیدیم یعنی خانم تهمینه میلانی . فکر میکنم رشیدپور در این برنامه برای نخستین بار از میهمان برنامه کم آورد به ویژه در بخش روانشناسی . خیلی برنامه جذاب و آموزنده ای بود . در روز ۲۵/۰۱/۱۳۸۵ علیرضا دبیر به شب شیشه ای آمد و ما را با خود بیشتر آشنا کرد . رضا رشیدپور هدف این برنامه را بعدها آشنا کردن مردم با محیط غیر سیاسی و غیر جناحی شورای شهر معرفی کرد . من برای نخستین بار در روز ۲۶/۰۱/۱۳۸۶ از میهمان برنامه شوکه شدم . میهمانی ستاره ولی کم حرف . میهمانی دوست داشتنی و توانا . گلشیفته فراهانی . دختری از خانواده هنرمند فراهانی که بی شک احساسی ترین برنامه شب شیشه ای را رقم زد . بعد از دو شب تکرار برنامه های پیشین البته به درخواست مکرر مردم و به علت مشکلات فنی در ۲۹/۰۱/۱۳۸۶ بهترین برنامه چالشی شب شیشه ای با حضور بهروز صفاریان در زمینه موسیقی به روی آنتن رفت . در روز ۳۰/۰۱/۱۳۸۶ امین تارخ میهمان برنامه بود . گلایه وی از پوریا پورسرخ و صحبتهای وی پیرامون بازی در تئاتر از جالب ترین نکات برنامه بود . در آخرین روز فروردین فریدون شهبازیان میهمان شب شیشه ای بود . این برنامه بسیار مفید و آموزنده بود . در نخستین روز اردیبهشت مرتضی شایسته به شب شیشه ای آمد و موضوع برنامه قاچاق سی دی های فیلمهای سینمایی بود . قطع شدن مکرر گفتگو برای پوشش قسمتهایی از نخستین جشنواره مستند شهید آوینی باعث شد این بحث به نتیجه خوبی نرسد . در تاریخ ۰۳/۰۲/۱۳۸۶ خانم مرضیه برومند به شب شیشه ای آمد و حرفهای جالبی زد . پخش قسمتهایی از شهر موشها خاطات زیادی را در ذهن بزرگترا تداعی میکرد چون اونا رو به دوران کودکیشون می برد . به بهانه سالروز تولد رادیو در ایران میهمان شب شیشه ای ۰۴/۰۲/۱۳۸۶ دکتر حسن خجسته رییس رادیو بود . یکی از بازیگران خوش آتیه و جوان میهمان شب شیشه ای ۰۵/۰۲/۱۳۸۶ بود . خانم هانیه توسلی که همین چند وقت پیش کافه ستاره را با بازیشان دیده بودیم . ایشون بعدا تغییر جایگاه دادند و در زمان و مکان دیگری با رضا رشیدپور مصاحبه ای پیرامون شب شیشه ای برای مجله فیلم انجام دادند .  در شبهای بعد جواد شمقدری و کامبیز دیرباز میهمانان شب شیشه ای بودند و دیگه برنامه حسابی گرفته بود .  ۰۸/۰۲/۱۳۸۶ جناب آقای ایرج نوذری در این برنامه حاضر شدند و این برنامه هم برنامه ای حسی بود . خوشا به حال استاد فقید منوچهر نوذری که چنین فرزندی را دارند ... چهار شب این برنامه خیلی جذاب و پر مخاطب دنبال شد و چهره هایی دوست داشتنی رادیدیم  :

۱۰/۰۲/۱۳۸۶ : سردار رادان (رئیس انتظامی تهران بزرگ ) : بحث پیرامون طرحهای اخیر پلیس تهران

۱۱/۰۲/۱۳۸۶ : رضا صادقی ( سلطان مشکی پوش - خواننده خوش آوازه و خوش صدای ایرانی )

۱۲/۰۲/۱۳۸۶ : بهروز افخمی (کارگردان) : سازنده شوکران و خیلی از فیلهای ماندگار سینمای ایران

۱۳/۰۲/۱۳۸۶ : فریبرز عرب نیا (بازیگر) : یکی از بهترین ها و کم حاشیه ترین های بازی در ایران

شب شیشه ای ۱۴/۰۲/۱۳۸۶ با حضور آقای نژاد صداقت به ربو کاپ اختصاص داشت و خیلی مفید و متفاوت بود . ۱۵/۰۲/۱۳۸۶ مرتضی طلایی به شب شیشه ای آمد . رئیس سابق ۱۱۰ تهران و عضو جدید شورای شهر تهران و آدمی شفاف و شیشه ای . شب شیشه ای بعدی در روز ۱۷/۰۲/۱۳۸۶ با حضور احمد توکلی پخش شد که به سهمیه بندی بنزین اختصاص داشت . دوباره نوبت به چهار برنامه بی نظیر متوالی رسید :

۱۹/۰۲/۱۳۸۶ : مریلا زارعی (بازیگر) : این برنامه لحنی تند و صریح داشت و بعضی جاها گفتگو به دعوا شبیه می شد . توانایی رشیدپور در اداره برنامه های Talk Show در این برنامه به مخاطب ثابت شد .

۲۰/۰۲/۱۳۸۶ : رضا کیانیان (بازیگر) : این برنامه همانند کلاس درس بازیگری بود .

۲۱/۰۲/۱۳۸۶ : دکتر افشین یداللهی (شاعر - روانپزشک) : برنامه جالب و متفاوتی بود و البته مفید .  

۲۲/۰۲/۱۳۸۶ : بهرام رادان (بازیگر) : بهترین و پرحاشیه ترین و یکی از پر مخاطب ترین های شب شیشه ای . واقعا چقدر بهرام رادان دوست داشتنیه . خوشحالم که او را در این برنامه دیدم وی اخیرا سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر را به خاطر فیلم بی نظیر استاد مهرجویی  (سنتوری) نیز دریافت کرده است .  

برنامه بعدی شب شیشه ای (۲۴/۰۲/۱۳۸۶) با حضور حجت الاسلام محتشمی نژاد پیرامون صلح جهانی بود . پنج برنامه زیبا و متوالی حاصل تلاشهای شبانه روزی مدیران شبکه تهران و عوامل زحمتکش شب شیشه ای بود :  ۱- حمید گودرزی (۲۵/۰۲)  * ۲ - فیروز کریمی (۲۶/۰۲)  *  ۳- فرشید منافی (۲۷/۰۲)  *  ۴- شهاب حسینی (۲۸/۰۲)  * ۵ - دکتر جاسبی (۲۹/۰۲) .

برنامه ۳۱/۰۲ شب شیشه ای با حضور پانته آ بهرام به بررسی وضعیت و مشکلات تئاتر پرداخت . در نخستین روز خردادماه حضور ابوالقاسم طالبی در شب شیشه ای (در شب عقد دخترش) نشان داد که شب شیشه ای چه برنامه ی مهم و چه تریبون معتبری است .  با نزدیک شدن به ایام فتح خرمشهر شاهد حضور سردار یحیی صفوی و ابراهیم حاتمی کیا در شب شیشه ای بودیم . چه قدر متین - شفاف - شیشه ای و آرام استاد حاتمی کیا به سوالات رشیدپور پاسخ میداد . واقعا برنامه زیبایی بود . حضور یکی از بازیگران جوان ولی با استعداد تئاتر و تلویزیون یعنی حامد کمیلی در شب شیشه ای در روز جمعه ۰۴/۰۳/۱۳۸۶ خیلی جالب بود . او را اخیرا در پرواز در حباب و به دنیا بگویید بایستد دیده بودیم . در روز شنبه ۰۵/۰۳/۱۳۸۶ برنامه شب شیشه ای به دلایل غیرقابل قبولی پخش نشد . چرا جرات نکردند که شب شیشه ای را با حضور مهران مدیری جلوی آنتن نبرند ؟ (به دو پست قبلی ام رجوع کنید ) صحبتهای جالبی از حجت الاسلام نقویان در شب شیشه ای هفت خرداد شاهد بودیم . علی دایی در شب شیشه ای به ما نشان داد که اعتقادات مذهبی تا چه اندازه می تواند باعث موفقیت ما شود و همچنین موجبات رفع کدورتهای بین علی دایی و عادل فردوسی پور را فراهم کرد . الهام حمیدی عزیز آنقدر متین و با وقار در شب شیشه ای حاضر شد که مخاطبان احساس آرامش عجیبی پس از اتمام این برنامه کردند . ولی به نظر من برنامه دهم خرداد شب شیشه ای شفاف نبود چون پوریا پورسرخ خیلی در پاسخ دادن به سوالات فیلم بازی کرد . من یکی از هواداران او هستم ولی معتقدم بهتر بود شفاف و شیشه ای پاسخ می داد و نقش بازی نمی کرد . برنامه ۱۱/۰۳ با حضور استاد ابوالحسن تهامی نژاد به دوبله پرداخت و برنامه مفیدی بود .به نظر من سید جواد هاشمی در شب شیشه ای ابتدا با نیت گرفتن حال رشیدپور حاضر شده بود ولی بعدا دید که از پس این کار برنمی آید و بهتر است با شوخی و شفافانه به سوالات پاسخ دهد . حضور آقای گل فوتسال جهان یعنی وحید شمسایی در شب شیشه ای خیلی غافلگیرکننده بود . محسن رفیق دوست در سالروز ارتحال ملکوتی امام خمینی (ره) در شب شیشه ای حاضر شد و به خاطره گویی پرداخت . حضور خانم پوران درخشنده (کارگردان) - دکتر عماد افروغ (نماینده مجلس) - استاد علی نصیریان (بازیگر) و خانم رویا تیموریان (بازیگر) در شب شیشه ای نیز از نقاط قوت این برنامه بود . با تماشای برنامه ی شب شیشه ای کیومرث پوراحمد علاوه بر اینکه خیلی از پاسخهای شفاف و لحن ساده ایشان استفاده کردم دلم برای مادرشان (خانم پروین دخت یزدانیان ) همان بی بی قصه های مجید سوخت . بیایید برای سلامتیش دعا کنیم . برایم صحبتهای ده دقیقه پایانی احمدرضا درویش (کارگردان فیلم دوئل) در برنامه شب شیشه ای پیرامون تهمت هایی که به خانواده شهدا زده میشه خیلی جالب و شنیدنی بود . حضور استاد حمید عجمی به نمایندگی از قشر خوشنویس ایران در شب شیشه ای و متانت او برایم غیر منتظره بود . فهمیدم رشیدپور عزیز هم خیلی خوش خطه . دو برنامه متفاوت و متوالی از شب شیشه ای در روزهای پایانی پخش : ۱ - عبدالجبار کاکایی (ترانه سرا) : ۲۴/۰۳/۱۳۸۶ * ۲- داوود رشیدی (بازیگر) : ۲۵/۰۳/۱۳۸۶ و همچنین حضور حسین مسافر آستانه از زحمتکشان تئاتر در شب شیشه ای . اتفاق جالبی که در شب حضور آقای آستانه در شب شیشه ای رخ داد ترکیدن پروژکتور و ترسیدن رشیدپور و به بالا پریدن او بود . باز هم شب شیشه ای اعلام کرد که باید به شعر بیشتر می پرداخته و در همین راستا خانم فاطمه راکعی را به برنامه دعوت کرد . برنامه مفیدی بود . اما مخاطبان شب شیشه ای یکبار دیگر در ۲۹/۰۳/۱۳۸۶ غافلگیر شدند . یک روانشناس به نام سهیل رضایی مجری برنامه بود و این بار رضا رشیدپور میهمان برنامه بود . قرار بود در این برنامه رضای عزیز نقد بشه و همین اتفاق هم افتاد ولی به نظرم باید مجری برنامه شخصی مسلط مثل فرزاد حسنی می بود . در این برنامه بالاخره فهمیدم که دختر آقای رشیدپور هلن نام داره و هفت ماهشه . دیشب هم آخرین برنامه شب شیشه ای پخش شد با حضور محمدرضا گلزار دوست داشتنی . بیشتر شناختیمش و حرفهای جالبی ازش شنیدیم . حاضر جوابیاش خیلی به جذابیت برنامه کمک می کرد . فکر میکنم با ۴۱۲۱۷۳ پیام کوتاه در مدت ۶۰ دقیقه این برنامه وداع باشکوهی با بینندگانش داشت . وداع در اوج . ای کاش این برنامه فصلی نبود و ادامه می یافت .... دلمون برات تنگ میشه شب شیشه ای ..... به امید دیدار مجدد در پاییز .... خداحافظ ..... منو رها کن از این فکر تنهایی

حضور Talk Show های تلویزیونی به همان روزهای سخت حضور تلویزیون در اواخر دهه ۴۰ میلادی بر میگردد . پیش از آن Talk Show های رادیویی بسیار شناخته شده بودند . در بین سالهای ۱۹۹۳ - ۱۹۴۸ نیز نیمی از برنامه های تلویزیون از جمله شبکه های CBS , ABC , NBC تاک شو بودند .

روزنامه U.S.A  TODAY  در تابستان ۱۹۹۳ به نام ۱۷ Talk Show که به صورت تلویزیونی در کل آمریکا اجرا شد اشاره کرده است . طبق آمار از سال ۱۹۹۳ - ۱۹۴۸ بیش از ۲۰۰ Talk Show در تلویزیون به اجرا درآمدند . این سالها را به ۴ دوره تقسیم می کنند :

دوره اول : از سال ۶۲ - ۱۹۴۸ که مجریان معروفی چون آرتور گادفری - ادوارد مورو - آرلین فرانسیس و جک پار که تجربیات خوبی در رادیو داشتند به تلویزیون آمدند و باید آنها را پایه گذاران Talk Show تلویزیونی دانست .

دوره دوم : سالهای بین ۷۲ - ۱۹۶۲ است که گفت و گو های قوی و قاطعانه در این دوره شکل گرفتند . جانی کارسون - باربارا والترز و مایک والاس سه مجری شناخته شده در این دوره هستند .

دوره سوم : سالهای بین ۸۲ - ۱۹۷۲ است . به این سالها دهه ی انفجار Talk Showها میگویند . در این دهه بسیاری از برنامه های Talk Show روی آنتن آمدند و نخستین بار واژه  « جنگ Talk Showها » در میان مردم رواج پیدا کرد .

دوره چهارم :  سالهای بین ۹۳ - ۱۹۸۲ است . شیوه های جدید تلویزیونی اجرای تاک شو و شیوه های جدید پخش برنامه ها (کابلی یا پخش ماهواره ای) موجب شد تا این برنامه ها بتوانند توجه سرمایه گذاران را جلب کنند . اپرا وینفری - لری کینگ - جین پالی - تد کوپل و دیوید لترمان ستارگان Talk Show در این دوران هستند که موفق ترین آنها از نظر مالی در این دوران اپرا وینفری بود .

اصول Talk Show :

یکی از مهمترین ارکان Talk Showها مجری آن است . شاید به همین دلیل هم Talk Showها به نام مجری آن معروف می شوند . اهمیت مجری را می توان به عنوان نمونه در برنامه « Tonight  Show » در شبکه NBC دید که کار خود را در سال ۱۹۴۵ با اجرای استیو آلن آغاز کرد .

این برنامه بعدها با اجرای ارنی کواکس - جک پار - جانی کارسون و جی لنو  به اجرا درآمد اما هر یک با شیوه خاص خود به اجرا درآورده و روش های خاص خود را در اداره برنامه به نمایش گذاشتند . در آمریکا مجریان Talk Show هم در جلوی دوربین و هم در پشت دوربین و در بخش تولید کنترل امور را در دست دارند .

دیگر ویژگی Talk Show اجرای زنده آن است . به همین دلیل Talk Showها یا به صورت زنده پخش می شوند ویا اگر ضبط شده باشند در حضور جمعی از مردم در داخل استودیو اجرا می شوند . Talk Showها باید زنده باشند یعنی اگر حتی ۱۰ سال بعد پخش می شوند باز هم باید زنده و تازه بودن آن احساس کرد .

پول و  Talk Show :

یکی از مهمترین دلایل ورود Talk Showها به تلویزیون هزینه های پایین تولید آن بوده است . به عنوان مثال در سال ۱۹۹۲ هزینه تولید یک برنامه Talk Show در حدود ۱۰۰ هزار دلار بود در حالی که هزینه تولید یک قسمت از سریال نمایشی به بیش از یک میلیون دلار می رسید .

اما اکنون رابطه پول و  Talk Show به گونه دیگری تعریف می شود . اگر یک برنامه Talk Show بتواند با جذب آگهی و اسپانسر پول ساز باشد روی آنتن می ماند و قرارداد آن تجدید می شود و اگر نه حتی اگر برنامه با ارزشی بوده و مخاطبان بسیاری نیز داشته باشد باز هم از روی آنتن کنار می رود .

* منبع : روزنامه همشهری روز پنجشنبه ۲۴/۰۳/۱۳۸۶

(با تشکر از : آقای فرهود حسینی و خانم لادن بهبودی )

ضمنا بابت همراهی شما در پست قبلی (سنتوری) کمال تشکر را دارم .